Jaskra

Choroby wzroku należą do najczęściej występujących. U jednych mogą to być problemy z krótkowzrocznością, u innych z nadwzrocznością, niezbornością widzenia, zaćmą lub jaskrą. Niektóre powodują dyskomfort widzenia, inne mogą prowadzić nawet do całkowitej ślepoty. Do tych drugich należy jaskra.

Co to jest jaskra i na czym polega

Jaskra jest chorobą wynikającą z uszkodzenia nerwu wzrokowego. Jest to proces długotrwały, przebiegający na przestrzeni kilku lub nawet kilkunastu lat, najczęściej nie daje żadnych objawów.

Wewnątrz gałki ocznej krąży płyn, który dostarcza niezbędnych substancji odżywczych i równocześnie odprowadza uboczne produkty przemiany materii. Płyn ten odprowadzany jest poprzez kąt przesączania. Jego zamknięcie lub zatkanie otworów odprowadzających powoduje nadmierne zgromadzenie płynu w gałce ocznej, a tym samym wzrost ciśnienia w jej obrębie. To właśnie wysokie ciśnienie w gałce ocznej jest podstawowym wskaźnikiem do rozpoznania choroby.

Zamknięcie kąta przesączania stopniowo doprowadza do zniszczenia naczyń krwionośnych, włókien nerwowych siatkówki i w rezultacie nerwu wzrokowego. Może to doprowadzić do częściowej lub całkowitej ślepoty.

Rodzaje jaskry

Istnieje wiele rodzajów jaskry o różnym podłożu i przyczynach, właściwie można nawet mówić o kilku chorobach. Generalnie jaskrę możemy podzielić na:

Jaskra pierwotna spowodowana jest nieprawidłowym funkcjonowaniem kąta przesączania, w wyniku czego dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Może ona mieć postać jaskry otwartego kąta – wtedy kanaliki są tylko częściowo przytkane, ciśnienie w gałce ocznej ulega wahaniom, ten typ choroby rozwija się bardzo powoli.

U niektórych osób może wystąpić jaskra pierwotna zamkniętego kąta. Jej przebieg jest gwałtowny, spowodowany zamknięciem kata przesączania, w wyniku którego następuje gwałtowny wzrost ciśnienia w gałce ocznej.

Trzecią postacią jaskry pierwotnej jest jaskra z normalnym ciśnieniem. Jest trudna do wykrycia, ponieważ mimo normalnego ciśnienia następuje stopniowe uszkodzenie nerwu wzrokowego.

Najrzadziej występującą postacią jaskry pierwotnej jest jaskra wrodzona. Rozwija się u niemowląt i małych dzieci, najczęściej ma charakter wrodzony. Niestety też najczęściej prowadzi do całkowitej utraty wzroku.

Jaskra wtórna jest spowodowana powikłaniami innych chorób oczu i może mieć zarówno postać otwartego, jak i zamkniętego kąta.

Najczęstsze przyczyny jaskry wtórnej:

• nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze,
• podwyższony poziom cholesterolu,
• wiek powyżej 40 lat,
• krótkowzroczność i nadwzroczność,
• problemy z krążeniem,
• uraz oka,
• stres,
• choroby gałki ocznej.

Objawy jaskry

Największym problemem w rozpoznaniu i leczeniu jaskry jest jej zdiagnozowanie, ponieważ najczęściej rozwija się bezobjawowo. Zmiany chorobowe postępują bardzo powoli, nie dając żadnych dolegliwości.

Objawami, które powinny zaniepokoić i skłonić do przeprowadzenia badań są:

  • światłowstręt,
  • łzawienie oczu,
  • widzenie aureoli wokół światła,
  • ból i zaczerwienienie oka,
  • bóle głowy nad łukiem brwiowym,
  • nudności i wymioty,
  • zaburzenia widzenia.

Diagnoza i leczenie jaskry

Znacznie łatwiej jest zdiagnozować jaskrę u osób z wadami wzroku, które regularnie chodzą na badania kontrolne do okulisty. Najczęściej jest ona wykrywana podczas rutynowego badania wzroku. W pozostałych przypadkach rozpoznanie następuje znacznie później, kiedy pojawią się już wyraźne symptomy, a stopień uszkodzenia nerwu wzrokowego jest znaczny.

W celu dokładnej diagnozy stosuje się różne rodzaje badań, które pozwalają określić stopień zaawansowania choroby i rodzaj jaskry. Do najczęściej wykonywanych badań należą:

  • badanie pola widzenia,
  • tomografia komputerowa,
  • badanie dna oka,
  • badanie ciśnienia wewnątrz gałki ocznej,
  • badanie kąta przesączania.

Leczenie jaskry jest trudne i długotrwałe, ponieważ jaskry nie da się wyleczyć, zwłaszcza jaskry pierwotnej otwartego kąta przepływu. Chodzi przede wszystkim o spowolnienie postępu choroby. Głównym sposobem leczenia jest zakrapianie oczu kroplami przeciwjaskrowymi. To leki o bardzo silnym działaniu i należy stosować je zgodnie z zaleceniami lekarza. Często mogą wywołać także skutki uboczne (alergia, podrażnienie oka, pogorszenie ostrości widzenia).

W niektórych przypadkach jaskry możliwe jest wykonanie zabiegu laserowego lub chirurgicznego, które ułatwiają odprowadzanie nadmiaru zgromadzonego płynu.

Profilaktyka jaskry

Odpowiednie postępowanie może skutecznie zapobiec powstaniu i rozwojowi jaskry. Najważniejsze jest przeprowadzanie regularnych badań (co roku lub dwa lata). Szczególnie powinny je wykonywać osoby po 40. roku życia i osoby, w których rodzinie były już przypadki jaskry. Należy także zadbać o prawidłowy dobór okularów do widzenia bliskiego. W razie konieczności wskazane jest wykonanie zabiegu korygującego anatomiczne wady budowy oka, sprzyjające rozwojowi jaskry.

Jaskra należy do tych chorób, których nigdy nie wolno lekceważyć. Rozwija się bardzo powoli, ale nieleczona może doprowadzić nie tylko do pogorszenia widzenia, ale nawet do całkowitej utraty wzroku.